Dzieci getta

 

Salomon, Mordechaj, Jenta, Miriam, Melech i Perla to jedne z wielu imion dzieci, które urodziły się w Tomaszowie Mazowieckim w trakcie istnienia getta. Dzieci te rodziły się najczęściej w domach z udziałem akuszerek, czasem w szpitalu żydowskim położonym na terenie getta. Zanim powstał szpital żydowski, a było to 13 lipca 1941 roku, niektóre dzieci przychodziły na świat w szpitalu miejskim przy ulicy Antoniego. Zdarzało się, że rodzące Żydówki trafiały tam pod koniec 1941 roku, a więc kiedy funkcjonował szpital gettowy.    

W projekcie „Dzieci getta” odzyskujemy imiona najmłodszych dzieci żydowskich. Staramy się dowiedzieć jak najwięcej o noworodkach, ich rodzinach i miejscach narodzin. Przyjmujemy, że ścisłe, zamknięte getto usytuowane w centrum Tomaszowa, istniało w latach 1941-1942. Proces likwidacji trójdzielnej dzielnicy żydowskiej i przesiedleń Żydów do jej centralnej części rozpoczął się pod koniec 1940 roku. „Małe getto”, czyli obóz pracy przymusowej dla Żydów został wyodrębniony 2 listopada 1942 roku. Do tego czasu od 1 stycznia 1941 roku urodziło się 147 dzieci żydowskich.   

Ostatnie dziecko urodzone w tomaszowskim getcie to dziewczynka o imieniu Basia, córka Minki Landsberg i Pinkusa Klejnmana. Basia przyszła na świat 2 października 1942 roku przy ulicy Radomerstrasse 11 [obecnie Bohaterów Getta, przed wojną Bóżniczna].

Happening upamiętniający dzieci. 1 czerwca 2021, fot. Magdalena Kieroń

W ramach projektu powstaje dwujęzyczna, polsko-angielska publikacja poświęcona dzieciom i ich rodzinom. Książka będzie owocem prac wolontaryjnej grupy badawczej, która została zawiązana w maju 2021 roku. Wówczas to Agnieszka Kuba, Bernadetta Czapska, Sławomir Fałek i Rafał Piekarski pod opieką merytoryczną dr Justyny Biernat opracowywali bazę noworodków. Na podstawie materiałów źródłowych badaczom udało się stworzyć karty wszystkich dzieci urodzonych w tomaszowskim getcie. 1 czerwca 2021 roku odbył się happening, którego opieką artystyczną zajęła się dr Aleksandra Ignasiak. W przygotowanie happeningu zaangażowali się studenci łódzkiej Akademii Sztuk Pięknych. Uczelnia objęła honorowy patronat nad działaniem.

 

 

 

Happening został zorganizowany przez Fundację Pasaże Pamięci we współpracy z Akademią Sztuk Pięknych w Łodzi [Pracownia Działań Malarskich w Przestrzeni Publicznej] oraz Miejską Biblioteką Publiczną w Tomaszowie Mazowieckim. Odbył się dzięki zgodzie Zarządu Dróg i Utrzymania Miasta, za co organizatorzy projektu serdecznie dziękują.
Podczas happeningu imiona wszystkich noworodków znalazły się na chodnikach dawnego getta.

Projekt publikacyjny „Dzieci tomaszowskiego getta” jest realizowany dzięki grantowi Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny.

Najbardziej popularne

Written by:

Bądź pierwszym który skomentuje

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *